De 8 vormen van liefde

Liefde is misschien wel het meest besproken onderwerp in coaching. We zoeken het, we verloren het, we ontvingen het te weinig, we verlangen naar meer ervan, we willen het beter begrijpen…

Maar we vergeten vaak dat liefde niet één ding is.

Al in de Griekse oudheid bestond onderscheid tussen de verschillende vormen van liefde — acht om precies te zijn. En hoewel onze wereld inmiddels flink veranderd is, blijven deze oude inzichten verrassend relevant voor de relaties en emoties van nu.

1. Eros – Romantische, Gepassioneerde liefde

Eros is het vuurwerk, de aantrekking, de chemie. Het is de liefde die je hart sneller laat slaan en je even in een andere wereld doet belanden. Eros is prachtig, maar ook intens. Het vraagt om balans, zodat passie niet overslaat in impulsiviteit of afhankelijkheid.

2. Philia – Kameraadschap, vriendschap

Philia staat voor verbinding, vertrouwen en wederzijds respect. In coaching zien we vaak dat koppels die deze vorm van liefde koesteren veel steviger staan. Philia vormt namelijk het fundament onder langdurige relaties: samen plezier maken, kunnen praten, elkaar écht begrijpen.

3. Ludus –Speelse liefde

Ludus is flirten, lichtheid en plezier. In langdurige relaties raakt deze speelsheid soms wat op de achtergrond, maar het is juist een belangrijke bron van ontspanning en verbinding. Een beetje ludus uitnodigen kan een relatie nieuw leven inblazen.

4. Pragma – Duurzame, volwassen liefde

Pragma is liefde die groeit door tijd, geduld en toewijding. Het is de vorm van liefde waarin je samen leert, onderhandelt en elkaars grenzen respecteert. In coaching werk ik vaak met stellen aan het versterken van deze pragmatische dimensie — omdat het de liefde is die blijft, ook als het nu even moeilijk is.

5. Storge – Support, steunende liefde

Storge gaat over zorgzaamheid, veiligheid en vanzelfsprekendheid. Dit bestaat veel in families en gezinnen, maar ook in romantische relaties kan storge een grote rol spelen. Het is de zachte liefde die zegt: “Ik ben er voor je.” Mensen die moeite hebben met hechting, vinden deze vorm soms lastiger, maar met begeleiding is er veel mogelijk.

6. Mania – Obsessieve liefde

Mania is de liefde van extremen: hartstocht die snel omslaat in angst of jaloezie. Het is een vorm die we in coaching met voorzichtigheid benaderen. Niet omdat het ‘fout’ is, maar omdat onderliggende onzekerheden en behoeften hier vaak om aandacht vragen.

7. Philautia – Liefde voor jezelf

Zonder philautia is geen enkele vorm van liefde duurzaam. Gezonde eigenliefde betekent dat je jezelf waardeert en goed voor jezelf zorgt. Geen egoïsme, maar een basisvoorwaarde voor elke goede relatie. Veel mensen ontdekken pas later in hun leven hoe belangrijk deze liefde eigenlijk is.

8. Agape – Onvoorwaardelijke liefde

Agape is de meest altruïstische vorm van liefde. Het is compassie, mildheid en het vermogen om te geven zonder iets terug te verwachten. Niet als opoffering, maar als innerlijke houding. Agape maakt relaties zachter en authentieker.

Oude liefde roest niet

Deze oude inzichten over liefde zijn nog altijd actueel en waardevol. Ze helpen ons om liefde te zien als iets veelzijdigs. Niet als één gevoel, maar als een landschap met verschillende paden. Door te begrijpen welke vormen van liefde bij jou of bij jullie een rol spelen — en welke misschien nog wat extra aandacht vragen — kun je bewuster en met meer voldoening relaties aangaan en onderhouden.

Wil je onderzoeken welke vorm van liefde bij jou / jullie centraal staat? Ik help je graag verder.

Obsessieve liefde: limerence

Soms neemt een intense verliefdheid een obsessievere vorm aan. Zo’n liefdeswaan heet limerence.

Je komt hierbij– meestal plotseling- terecht in een staat van overweldigende, vaak eenzijdige verliefdheid die je dagelijkse leven, je gedrag en je gedachtegang in extreem hoge mate beïnvloed.

“Ik wil je. Nu en voor altijd. Waar ik ook ben, ik ben niet veilig voor jouw betovering.” (Dorothy Tennov, Love & Limerence)

Wat is Limerence?

Limerence is geen gewone verliefdheid, maar een mentale staat die je leven beheerst, waarin je bent gefixeert op een specifiek persoon—het zogeheten limerent object (LO). Je voelt een mengeling van verlangen, obsessie en angst. Je emotionele evenwicht wordt volledig afhankelijk van kleine signalen van die ander.

“Op elk moment kan het beeld van jouw lachende gezicht plotseling mijn bewustzijn vullen en alles verdringen.”(Dorothy Tennov, Love & Limerence)

Limerence komt regelmatig voor. Het kan iedereen overkomen, al wijst onderzoek uit dat het iets vaker voorkomt bij:

  • Angstige hechtingsstijl – sterke behoefte aan bevestiging.
  • Eenzaamheid/onvervulde behoeften – de waan fungeert als mentale ontsnapping.
  • Onbeschikbaarheid – het onbereikbaar zijn van de LO werkt versterkend.
  • Stress of crisis – het brein zoekt ‘beloning’ en houvast.
  • Persoonskenmerken –perfectionisme, analytisch, OCD-achtige patronen, ADHD.

Limerence herkennen

1. Opdringerige gedachten

Je LO duikt voortdurend op in je hoofd, zonder waarschuwing. Een glimlach, een herinnering, een fantasie, een stem—dit alles kan je aandacht volledig kapen.

2. Overmatige fantasie

Je creëert scenario’s in je hoofd over hoe het zou kunnen zijn. Deze fantasieën worden  belangrijker dan de realiteit.

3. Obsessieve focus

Je analyseert elke blik, elke emoji, elk detail, elk klein gesprekje of gebaar. Je bent urenlang bezig met het interpreteren van een onschuldig berichtje.

4. Hypergevoelig

Gevoelsmatig reageer je buitenproportioneel op kleine signalen. Een like voelt als liefdesverklaring, een dagje stilte als volledige afwijzing. De constante onzekerheid zorgt voor emotionele uitputting.

5. Lichamelijke reacties

Hartkloppingen, spanning, slapeloosheid – je lichaam doet net zo hard mee als je hoofd.

Hardnekkig

Het fenomeen kan hardnekkig zijn omdat het in stand wordt gehouden door een mix van groot verlangen, overmatige fantasie en obsessieve gedachten.

De combinatie hoop en onzekerheid zorgt voor veel gepieker en stress.

Een episode kan soms abrupt eindigen. Bijvoorbeeld door ‘echt contact’ te krijgen met de LO. Of na een duidelijke afwijzing door de LO. Soms verplaatst de waan zich vervolgens naar een ander LO.

Gebeurtenissen in de realiteit zijn echter lang niet altijd van invloed op het beloop.

Hoe ontsnap je?

Door te onderzoeken wat er in je brein gebeurt, herken je de signalen voortaan eerder en kun je sneller bijsturen. Zo kun je ruimte maken voor echte, betekenisvolle contacten. Een (relatie)therapeut kan je helpen bij dit proces. Enkele tips:

1. Vind het oorsprongsverhaal

Heb je deze ervaring vaker gehad? Wie was je eerste LO? Waar komt jouw limerence vandaan? Hoe verhoud je je ten opzichte van liefde, lust en relaties? Waar staat jouw LO symbool voor?

2. Observeer je emoties

Let op de signalen die jouw persoonlijke limerence activeren – mentale fantasieën, triggers, verwachtingen. Welke emotionele behoeften zijn onvervuld?

3. Train je geest

Leer herkennen wanneer je brein bepaalde zaken onterecht tot iets groots verheft.  

Liefdes-talen

De Liefdestalen zijn een hulpmiddel om erachter te komen waar je hart (en het hart van je geliefde) sneller van gaat kloppen.

Maar wat is precies een ‘liefdestaal’?

Liefde in de praktijk

‘De vijf liefdestalen’ zijn ontwikkeld door schrijver Gary Chapman.

Hij deed een wetenschappelijke studie naar de praktische kant van liefde: hoe laat je precies zien dat je van een ander houd?

In de meeste relaties zijn alle 5 de ‘talen’ aanwezig, maar meestal staat er 1 echt bovenaan, die doet ‘hèt’ dus voor jou.

Een probleempje is, dat deze best kan afwijken van de nr. 1 van je partner.

Elkaars taal verstaan

Door dagelijks een beetje op te letten, leer je op welke taal je partner het beste reageert, en natuurlijk wat je zelf belangrijk vindt in de liefde. Zo versta en erken je elkaar.

In liefdesrelaties, maar natuurlijk ook in andere, niet-romantische relaties.

Bewustwording

Liefde is uiteraard méér dan een simpele uitwisseling van transacties en languages.

Zie de love languages dus als één van de tools om emotionele behoeftes te signaleren en zo relaties te verbeteren.

De vijf liefdestalen:

  1. Positieve woorden: bedanken, complimenteren, aanmoedigen en waardering uitspreken raken deze personen het meest. Dus: waardeer haar humor, complimenteer hem met zijn nieuw gevonden briljante inzicht, maak een waarderende opmerking over haar goed gekozen outfit en stuur een meelevend berichtje naar je partner vlak voor die belangrijke presentatie. Negatieve, beledigende of kleinerende opmerkingen (of foute grappen!) blijven bij deze personen lang resoneren.
  2. Quality time: hier gaat het om met elkaar te ‘zijn’ met volledige, onverdeelde aandacht. Een wandeling, een etentje, een goed gesprek, een middagje of avondje met z’n tweeën. Mobiels (en andere schermen) zijn daar niet bij aanwezig. Langdurig geen contact hebben of een activiteit ondernemen met een partner die eigenlijk met zijn hoofd ergens anders is, zijn grote afknappers voor quality-timers.  
  3. Cadeau’s: een kleinigheidje of iets luxe geven als blijk van waardering. Spontaan iets meenemen wat je partner lekker vindt. Daaruit blijkt dat je hebt opgelet wat je partner verlangt of nodig heeft. Verjaardagen, feestdagen en andere speciale dagen zijn voor deze personen vaak belangrijk. Koop een kalender of maak digitale notities om deze data dus niet te vergeten maar er juist samen bij stil te staan.  
  4. Hulp bieden: een huishoudelijk klusje doen, helpen met het huiswerk van de kinderen, een project plannen, spontaan te hulp schieten bij dingen waar de ander mee worstelt…Dat kan deze persoon zeer waarderen. Geen steun geven of totaal niet zien dan de ander je hulp goed kan gebruiken is voor deze personen een echte teleurstelling.  
  5. Aanraken: Een langdurige vrijpartij met ingewikkelde standjes hoeft het zeker niet altijd te zijn. Een klopje op de schouder, elkaar omhelzen, een kus geven. Elkaar heel regelmatig aanraken, een knuffel wanneer je elkaar ziet, een zoen voordat je gaat slapen, een massage wanneer je samen op de bank zit….allemaal manieren om contact en intimiteit te creëren. En extra belangrijk voor personen die het meest hebben met deze liefdestaal.