Gezond eten, regelmatig bewegen en goed slapen: het klinkt simpel. Toch vinden veel mensen het heel moeilijk om deze basis vast te houden. Daar zijn ook goede redenen voor. Die lees je in dit artikel.
Gezond leven is niet alleen van belang voor je lichaam: maar liefst 80% van je mentale welbevinden (zoals o.a. energie, stemming, concentratievermogen en stressbestendigheid) is gekoppeld aan je leefstijl.
Dit zou dus op 1 moeten staan wanneer je hersteld van psychische klachten, gedrag wil veranderen, emotionele problemen wil aanpakken of een stressvolle periode doormaakt.
De paradox van gezond leven
Gezond leven is paradoxaal: het is in essentie eenvoudig, maar in de praktijk lastig. Dat zien we terug in alle cijfers.
Overgewicht is daarin een voor de hand liggend voorbeeld.
Zo’n 55% van de Nederlanders heeft overgewicht. In landen als Duitsland, het Verenigd Koninkrijk en de Verenigde Staten ligt dat percentage nog hoger.
De keerzijde van modern gemak
Wetenschappelijke en technologische vooruitgang heeft ons veel gebracht. We leven langer, kindersterfte is sterk afgenomen en veel ziekten zijn beter te behandelen of zelfs verdwenen. Tegelijkertijd heeft dit moderne leven een grote keerzijde: we bewegen steeds minder.
We nemen de lift in plaats van de trap, rijden overal naartoe, werken zittend achter schermen en regelen ons leven met één vinger op de smartphone. De boodschappen worden bezorgd, muziek, tv en verlichting bedienen we op afstand…zelfs de ramen van je auto hoef je niet meer handmatig te openen. Ons lichaam wordt nauwelijks nog uitgedaagd.
Te veel calorieën
Omdat we weinig bewegen, eten we al snel meer dan we verbranden. Ongezond en calorierijk voedsel is immers overal ruim beschikbaar, betaalbaar en bovendien ook heel snel genuttigd.
Een paar sociale momenten per week – een etentje, pizza’s bestellen met vrienden, iets lekkers op het station en een verjaardag in het weekend – zijn al genoeg om structureel te veel calorieën binnen te krijgen.
Zelfs wanneer je daarnaast een paar keer per week sport, is dit niet meer te compenseren. Voor de meeste mensen betekent het tegengaan van overgewicht dan ook: veel bewuster leren omgaan met voeding; niet alleen vertrouwen op meer bewegen.
Het probleem van zitten
Langdurig zitten op stoelen vormt daarbij nog een extra risico. Ons lichaam is simpelweg niet voor deze houding gemaakt. Onderzoek toont aan dat dagelijks meer dan zes uur zitten – zelfs bij verder gezond gedrag – op termijn schadelijk is.
Door een gebrek aan circulatie en activatie verzwakken spieren, gewrichten en bindweefsel, maar ook het brein wordt minder geprikkeld. Dit vergroot de kans op zowel lichamelijke als mentale klachten.
Preventie verdient meer aandacht
Opvallend genoeg ligt de focus van de gezondheidszorg nog sterk op behandelen in plaats van voorkomen.
Artsen worden uitstekend opgeleid om ziekten te genezen, maar krijgen relatief weinig onderwijs over leefstijl en preventie. Terwijl veel chronische aandoeningen juist sterk samenhangen met hoe we leven, eten en bewegen.
Ook in politiek beleid en voorlichting speelt leefstijlpreventie vaak een opvallend kleine rol.
Gezonde leefstijl is echter geen luxe, maar een noodzakelijke basis – en zeker ook voor je mentale gezondheid. Het vraagt geen ingewikkelde oplossingen, wel bewuste keuzes. In een omgeving die dat niet makkelijk maakt.