Gezonde gewoontes

Dit artikel bespreekt tips over hoe je gezonde gewoontes in je leven kunt inbouwen.

Bewegen

Het grootste deel van je brein is ingericht voor houding, motoriek, coördinatie, stabiliteit, balans, spierspanning, het inschatten en timen van allerlei verplaatsingen, en nog veel andere zaken die allemaal met beweging te maken hebben.

Andersom speelt bewegen ook een grote rol bij andere delen van je brein. Wanneer je regelmatig beweegt kun je je emoties bijvoorbeeld beter reguleren. Omdat de bijhorende onderdelen van je brein ook allemaal door beweging worden geactiveerd.

Meer wandelen

Door enkele aanpassingen in je normale bestaan kun je al veel winst halen!

Veel mensen met een kantoorbaan zetten ongeveer 2500 stappen per dag. Wanneer je dan, met je kantoorbaan, toch probeert om dit langzaam op te voeren naar uiteindelijk 6000 stappen, dan verbrand je daar zo’n 150 kcal per dag extra mee.

Dat lijkt misschien niet veel. Maar toch kan dit veel schelen. Want per week is dat 1050, per maand 4200, en per jaar 50.400 Calorieën. Wanneer je dit deelt door 7000 (7000 kcal is 1 kilo gewichtsverlies) en je komt op 7,2 kilo per jaar. Dat kun je hiermee compenseren of afvallen. Zonder erg veel veranderingen, moeite of zweetsessies in de gym.

Vaker staan

Ook voor ‘staan op je werkplek’ kun je zo’n leuke berekening maken. Wanneer het je zou lukken om op je werk 3 uur per dag te staan i.p.v. te zitten, kom je op 150 Kcal x 5 = 750, per maand is dat 3000, keer 12 is dat 36000/7000 is 5,1 kilo per jaar.

Stel dat jij de helft (of een derde) van bovenstaande voorbeelden redt, dan is dat dus al een flinke winst.

En niet alleen voor je gewicht: met vaker wandelen en staan (in plaats van zitten) verbeter je je uithoudingsvermogen, de kans op veel ziekten wordt stukken kleiner, en je emotionele gesteldheid verbeterd ook nog eens flink.  

Betere slaap

Emotionele en mentale processen worden verwerkt door goed te slapen. Je immuunsysteem, zenuwstelsel en organen hebben rust nodig om überhaubt te functioneren. Slapeloosheid is ondermijnend voor je mentale en lichamelijke welbevinden. Ook je concentratie en geheugen holt dan achteruit. Met gevolgen voor o.a. je zelfvertrouwen etc. 

Daglicht

Overdag veel licht zien help mee aan een goede nachtrust.

Kunstlicht, bijvoorbeeld een ‘daglichtlamp’ (van minimaal 10.000 lux), heeft effect in de winter, maar natuurlijk daglicht, buiten opgedaan, is nog beter.

Steeds op dezelfde tijd gaan slapen en opstaan is ook al vaak aangetoond als belangrijke goede-slaap-factor, net als het verbannen van niet-slaap-gerelateerde zaken (tv/mobiel/eten) uit de slaapkamer.

Wil je je slaapkwaliteit naar een nóg hoger plan tillen, of heb je echt slaapproblemen, dan kun je ook nog denken aan het vermijden van cafeïne na 13:00 uur en het mijden van activiteiten met veel (kunst)licht in de avond. Het dagelijks bekijken van de zonsondergang schijnt ook goed te helpen bij het natuurlijke proces in de rust-staat te komen.

Gezondheidswinst

Veel aandoeningen zijn leefstijl-gerelateerd. Op nummer 1 voor je gezondheidswinst staat stoppen met roken. Ben je 40+ en rook je? Jouw risico op veel ernstige ziekten is dan erg groot.

Nummer 2 is alcohol en drugs. De gezondheidsraad adviseert tegenwoordig om liever helemaal niet te drinken; zelfs 1 glas per dag geeft, met name voor vrouwen, al hoge risico’s op ernstige ziekten.

Nummer 3 is overgewicht. Dit kan op zich ook al bepaalde aandoeningen veroorzaken, maar het geeft vooral complicaties bij ziekten, bij herstel en bij operaties. 

Gezondheid: moeilijk eenvoudig

Gezond eten, regelmatig bewegen en goed slapen: het klinkt simpel. Toch vinden veel mensen het heel moeilijk om deze basis vast te houden. Daar zijn ook goede redenen voor. Die lees je in dit artikel.

Gezond leven is niet alleen van belang voor je lichaam: maar liefst 80% van je mentale welbevinden (zoals o.a. energie, stemming, concentratievermogen en stressbestendigheid) is gekoppeld aan je leefstijl. 

Dit zou dus op 1 moeten staan wanneer je hersteld van psychische klachten, gedrag wil veranderen, emotionele problemen wil aanpakken of een stressvolle periode doormaakt.   

De paradox van gezond leven

Gezond leven is paradoxaal: het is in essentie eenvoudig, maar in de praktijk lastig. Dat zien we terug in alle cijfers.

Overgewicht is daarin een voor de hand liggend voorbeeld.

Zo’n 55% van de Nederlanders heeft overgewicht. In landen als Duitsland, het Verenigd Koninkrijk en de Verenigde Staten ligt dat percentage nog hoger.

De keerzijde van modern gemak

Wetenschappelijke en technologische vooruitgang heeft ons veel gebracht. We leven langer, kindersterfte is sterk afgenomen en veel ziekten zijn beter te behandelen of zelfs verdwenen. Tegelijkertijd heeft dit moderne leven een grote keerzijde: we bewegen steeds minder.

We nemen de lift in plaats van de trap, rijden overal naartoe, werken zittend achter schermen en regelen ons leven met één vinger op de smartphone. De boodschappen worden bezorgd, muziek, tv en verlichting bedienen we op afstand…zelfs de ramen van je auto hoef je niet meer handmatig te openen. Ons lichaam wordt nauwelijks nog uitgedaagd.

Te veel calorieën

Omdat we weinig bewegen, eten we al snel meer dan we verbranden. Ongezond en calorierijk voedsel is immers overal ruim beschikbaar, betaalbaar en bovendien ook heel snel genuttigd.

Een paar sociale momenten per week – een etentje, pizza’s bestellen met vrienden, iets lekkers op het station en een verjaardag in het weekend – zijn al genoeg om structureel te veel calorieën binnen te krijgen.

Zelfs wanneer je daarnaast een paar keer per week sport, is dit niet meer te compenseren. Voor de meeste mensen betekent het tegengaan van overgewicht dan ook: veel bewuster leren omgaan met voeding; niet alleen vertrouwen op meer bewegen.

Het probleem van zitten

Langdurig zitten op stoelen vormt daarbij nog een extra risico. Ons lichaam is simpelweg niet voor deze houding gemaakt. Onderzoek toont aan dat dagelijks meer dan zes uur zitten – zelfs bij verder gezond gedrag – op termijn schadelijk is.

Door een gebrek aan circulatie en activatie verzwakken spieren, gewrichten en bindweefsel, maar ook het brein wordt minder geprikkeld. Dit vergroot de kans op zowel lichamelijke als mentale klachten.

Preventie verdient meer aandacht

Opvallend genoeg ligt de focus van de gezondheidszorg nog sterk op behandelen in plaats van voorkomen.

Artsen worden uitstekend opgeleid om ziekten te genezen, maar krijgen relatief weinig onderwijs over leefstijl en preventie. Terwijl veel chronische aandoeningen juist sterk samenhangen met hoe we leven, eten en bewegen.

Ook in politiek beleid en voorlichting speelt leefstijlpreventie vaak een opvallend kleine rol.

Gezonde leefstijl is echter geen luxe, maar een noodzakelijke basis – en zeker ook voor je mentale gezondheid. Het vraagt geen ingewikkelde oplossingen, wel bewuste keuzes. In een omgeving die dat niet makkelijk maakt.

Emotionele intelligentie

Emoties hebben vaak een slechte reputatie. Zo zouden ze je eigenlijk alleen maar in de weg zitten, je minder rationeel maken en vooral zorgen voor ‘gedoe’.

Veel mensen proberen daarom net te doen alsof ze ze eigenlijk niet hebben. Ze rationaliseren of negeren hun emoties of onderdrukken ze op andere manieren.

Sommigen stoppen hun emoties zó veel of zó vaak weg, dat het voor hen inderdaad inmiddels lastig is geworden om ze überhaubt nog te voelen.

Een van de nadelen is dat je ook de leukere emoties niet meer zo goed voelt.  

Emoties negeren

Je kunt emoties inderdaad negeren. Een emotie die niet gevoeld mag worden, verdwijnt echter niet zomaar ineens uit je lichaam.

De energie van genegeerde emoties zoekt een andere uitweg en gaat zich uiten in bijvoorbeeld:  

  • chronische spanning of vermoeidheid
  • prikkelbaarheid of snel overprikkeld
  • terugkerende conflicten
  • buitenproportionele reactie en/of apathie
  • verminderde weerstand, auto-immuniteitsklachten  
  • overige lichamelijke klachten
  • depressies, burn-out, concentratieproblemen

Overspoeld worden

Soms kunnen emoties juist ‘alles’ overnemen. Dan voel je juist te veel, te snel en te heftig.

Ook dit heeft ongezonde gevolgen. Je raakt het overzicht, structuur en grip op situaties kwijt. Je reageert impulsief of trekt je juist terug. Je gaat de emotie steeds herbeleven en blijft veel langer in bepaalde stemming dan nodig of gezond is.

Wat zijn emoties eigenlijk?

Emoties heb je niet voor niets: het zijn snelle, automatische reacties van je lichaam en brein op wat er om je heen gebeurt. Ze geven je informatie: is dit veilig? belangrijk? prettig? bedreigend?

Emoties zijn er om je richting te geven. Een intern navigatiesysteem die je voorbereid op een bepaalde actie. Nog vóór je erover nadenkt, is je lichaam al in beweging: je hartslag verandert, je spieren ontspannen of spannen zich aan, je aandacht verscherpt.

Het belang van emoties

Zonder emoties zou je niet goed kunnen kiezen, verbinden of grenzen stellen. Ze helpen je onder andere om:

  • te vechten, aanvallen/verdedigen of vluchten
  • te bepalen wat belangrijk is voor je
  • behoeften te signaleren van jezelf en de ander
  • op onderzoek uit te gaan, experimenteren
  • keuzes maken of deze juist heroverwegen
  • contact en verbinding maken met anderen
  • adequaat reageren op verandering of stress

Kiezen hoe je reageert

Bewuster kiezen hoe je reageert door je eigen emoties te (h)erkennen en die van anderen zorgt voor meer rust en evenwicht in jouw eigen, interne dialoog en voor een betere communicatie met anderen.

Dat maakt relaties veiliger en gelijkwaardiger. Privé én professioneel.

Je zegt wat er speelt, zonder te ontploffen of dicht te klappen. Minder verwijtend, minder defensief, minder misverstanden.

Integreer je emoties

Goed nieuws: dit kun je leren! Door bewustwording en trainen van emotieregulatie kun je:

  • emoties beter herkennen en benoemen
  • ze te verdragen zonder erin te verdrinken
  • ze te vertalen naar behoeften en keuzes
  • ze helder te communiceren naar jezelf en anderen

Zo integreer je jouw emoties met je ratio: emotionele intelligentie noemen we dat.  

Dus juist niet door emoties weg te stoppen, maar door er vaardiger mee om te gaan maak je gebruik van dit krachtige navigatiesysteem.

Dat vraagt oefening, vertraging en vaak ook begeleiding.

Werken met een coach

In coaching leer je niet wat je zou moeten voelen, maar hoe je met wat je voelt kunt omgaan.

Je ontwikkelt emotionele veerkracht: aanwezig blijven bij jezelf, ook als het spannend wordt.

Niet door harder je best te doen, maar door beter te luisteren – vooral naar jezelf.

Dat maakt uiteindelijk alles veel helderder: je keuzes, je communicatie en je relaties.

De 8 vormen van liefde

Liefde is misschien wel het meest besproken onderwerp in coaching. We zoeken het, we verloren het, we ontvingen het te weinig, we verlangen naar meer ervan, we willen het beter begrijpen…

Maar we vergeten vaak dat liefde niet één ding is.

Al in de Griekse oudheid bestond onderscheid tussen de verschillende vormen van liefde — acht om precies te zijn. En hoewel onze wereld inmiddels flink veranderd is, blijven deze oude inzichten verrassend relevant voor de relaties en emoties van nu.

1. Eros – Romantische, Gepassioneerde liefde

Eros is het vuurwerk, de aantrekking, de chemie. Het is de liefde die je hart sneller laat slaan en je even in een andere wereld doet belanden. Eros is prachtig, maar ook intens. Het vraagt om balans, zodat passie niet overslaat in impulsiviteit of afhankelijkheid.

2. Philia – Kameraadschap, vriendschap

Philia staat voor verbinding, vertrouwen en wederzijds respect. In coaching zien we vaak dat koppels die deze vorm van liefde koesteren veel steviger staan. Philia vormt namelijk het fundament onder langdurige relaties: samen plezier maken, kunnen praten, elkaar écht begrijpen.

3. Ludus –Speelse liefde

Ludus is flirten, lichtheid en plezier. In langdurige relaties raakt deze speelsheid soms wat op de achtergrond, maar het is juist een belangrijke bron van ontspanning en verbinding. Een beetje ludus uitnodigen kan een relatie nieuw leven inblazen.

4. Pragma – Duurzame, volwassen liefde

Pragma is liefde die groeit door tijd, geduld en toewijding. Het is de vorm van liefde waarin je samen leert, onderhandelt en elkaars grenzen respecteert. In coaching werk ik vaak met stellen aan het versterken van deze pragmatische dimensie — omdat het de liefde is die blijft, ook als het nu even moeilijk is.

5. Storge – Support, steunende liefde

Storge gaat over zorgzaamheid, veiligheid en vanzelfsprekendheid. Dit bestaat veel in families en gezinnen, maar ook in romantische relaties kan storge een grote rol spelen. Het is de zachte liefde die zegt: “Ik ben er voor je.” Mensen die moeite hebben met hechting, vinden deze vorm soms lastiger, maar met begeleiding is er veel mogelijk.

6. Mania – Obsessieve liefde

Mania is de liefde van extremen: hartstocht die snel omslaat in angst of jaloezie. Het is een vorm die we in coaching met voorzichtigheid benaderen. Niet omdat het ‘fout’ is, maar omdat onderliggende onzekerheden en behoeften hier vaak om aandacht vragen.

7. Philautia – Liefde voor jezelf

Zonder philautia is geen enkele vorm van liefde duurzaam. Gezonde eigenliefde betekent dat je jezelf waardeert en goed voor jezelf zorgt. Geen egoïsme, maar een basisvoorwaarde voor elke goede relatie. Veel mensen ontdekken pas later in hun leven hoe belangrijk deze liefde eigenlijk is.

8. Agape – Onvoorwaardelijke liefde

Agape is de meest altruïstische vorm van liefde. Het is compassie, mildheid en het vermogen om te geven zonder iets terug te verwachten. Niet als opoffering, maar als innerlijke houding. Agape maakt relaties zachter en authentieker.

Oude liefde roest niet

Deze oude inzichten over liefde zijn nog altijd actueel en waardevol. Ze helpen ons om liefde te zien als iets veelzijdigs. Niet als één gevoel, maar als een landschap met verschillende paden. Door te begrijpen welke vormen van liefde bij jou of bij jullie een rol spelen — en welke misschien nog wat extra aandacht vragen — kun je bewuster en met meer voldoening relaties aangaan en onderhouden.

Wil je onderzoeken welke vorm van liefde bij jou / jullie centraal staat? Ik help je graag verder.

Obsessieve liefde: limerence

Soms neemt een intense verliefdheid een obsessievere vorm aan. Zo’n liefdeswaan heet limerence.

Je komt hierbij– meestal plotseling- terecht in een staat van overweldigende, vaak eenzijdige verliefdheid die je dagelijkse leven, je gedrag en je gedachtegang in extreem hoge mate beïnvloed.

“Ik wil je. Nu en voor altijd. Waar ik ook ben, ik ben niet veilig voor jouw betovering.” (Dorothy Tennov, Love & Limerence)

Wat is Limerence?

Limerence is geen gewone verliefdheid, maar een mentale staat die je leven beheerst, waarin je bent gefixeert op een specifiek persoon—het zogeheten limerent object (LO). Je voelt een mengeling van verlangen, obsessie en angst. Je emotionele evenwicht wordt volledig afhankelijk van kleine signalen van die ander.

“Op elk moment kan het beeld van jouw lachende gezicht plotseling mijn bewustzijn vullen en alles verdringen.”(Dorothy Tennov, Love & Limerence)

Limerence komt regelmatig voor. Het kan iedereen overkomen, al wijst onderzoek uit dat het iets vaker voorkomt bij:

  • Angstige hechtingsstijl – sterke behoefte aan bevestiging.
  • Eenzaamheid/onvervulde behoeften – de waan fungeert als mentale ontsnapping.
  • Onbeschikbaarheid – het onbereikbaar zijn van de LO werkt versterkend.
  • Stress of crisis – het brein zoekt ‘beloning’ en houvast.
  • Persoonskenmerken –perfectionisme, analytisch, OCD-achtige patronen, ADHD.

Limerence herkennen

1. Opdringerige gedachten

Je LO duikt voortdurend op in je hoofd, zonder waarschuwing. Een glimlach, een herinnering, een fantasie, een stem—dit alles kan je aandacht volledig kapen.

2. Overmatige fantasie

Je creëert scenario’s in je hoofd over hoe het zou kunnen zijn. Deze fantasieën worden  belangrijker dan de realiteit.

3. Obsessieve focus

Je analyseert elke blik, elke emoji, elk detail, elk klein gesprekje of gebaar. Je bent urenlang bezig met het interpreteren van een onschuldig berichtje.

4. Hypergevoelig

Gevoelsmatig reageer je buitenproportioneel op kleine signalen. Een like voelt als liefdesverklaring, een dagje stilte als volledige afwijzing. De constante onzekerheid zorgt voor emotionele uitputting.

5. Lichamelijke reacties

Hartkloppingen, spanning, slapeloosheid – je lichaam doet net zo hard mee als je hoofd.

Hardnekkig

Het fenomeen kan hardnekkig zijn omdat het in stand wordt gehouden door een mix van groot verlangen, overmatige fantasie en obsessieve gedachten.

De combinatie hoop en onzekerheid zorgt voor veel gepieker en stress.

Een episode kan soms abrupt eindigen. Bijvoorbeeld door ‘echt contact’ te krijgen met de LO. Of na een duidelijke afwijzing door de LO. Soms verplaatst de waan zich vervolgens naar een ander LO.

Gebeurtenissen in de realiteit zijn echter lang niet altijd van invloed op het beloop.

Hoe ontsnap je?

Door te onderzoeken wat er in je brein gebeurt, herken je de signalen voortaan eerder en kun je sneller bijsturen. Zo kun je ruimte maken voor echte, betekenisvolle contacten. Een (relatie)therapeut kan je helpen bij dit proces. Enkele tips:

1. Vind het oorsprongsverhaal

Heb je deze ervaring vaker gehad? Wie was je eerste LO? Waar komt jouw limerence vandaan? Hoe verhoud je je ten opzichte van liefde, lust en relaties? Waar staat jouw LO symbool voor?

2. Observeer je emoties

Let op de signalen die jouw persoonlijke limerence activeren – mentale fantasieën, triggers, verwachtingen. Welke emotionele behoeften zijn onvervuld?

3. Train je geest

Leer herkennen wanneer je brein bepaalde zaken onterecht tot iets groots verheft.